Pyły zawieszone PM10 i PM2.5: Wszystko, co musisz wiedzieć o jakości powietrza
Analiza zagrożeń, normy oraz wpływ zanieczyszczeń pyłowych na zdrowie publiczne
Co to jest PM10 i PM2.5?
Pył zawieszony (ang. Particulate Matter) to mieszanina bardzo małych cząstek stałych i kropel cieczy unoszących się w powietrzu. Liczby przy skrócie PM określają średnicę cząsteczek w mikrometrach (µm):
- PM10: Cząstki o średnicy mniejszej niż 10 mikrometrów (ok. 1/5 grubości ludzkiego włosa). Mogą one docierać do górnych dróg oddechowych i płuc.
- PM2.5: Cząstki o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra. Są one uznawane za **najbardziej niebezpieczne**, ponieważ dzięki swoim mikroskopijnym rozmiarom mogą przenikać bezpośrednio przez pęcherzyki płucne do krwiobiegu, uszkadzając układ krążenia i narządy wewnętrzne.
Skala jakości powietrza i normy
Poniższa tabela przedstawia polski indeks jakości powietrza dla pyłów zawieszonych (średnie stężenie 1-godzinne w µg/m³):
| Jakość powietrza | PM10 (µg/m³) | PM2.5 (µg/m³) |
|---|---|---|
| Bardzo dobra | 0 – 20 | 0 – 13 |
| Dobra | 20,1 – 50 | 13,1 – 35 |
| Umiarkowana | 50,1 – 80 | 35,1 – 55 |
| Dostateczna | 80,1 – 110 | 55,1 – 75 |
| Zła | 110,1 – 150 | 75,1 – 110 |
| Bardzo zła | > 150 | > 110 |
Normy dobowe i roczne
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) są znacznie bardziej rygorystyczne niż polskie normy prawne, co ma na celu maksymalną ochronę zdrowia:
Dopuszczalne stężenie PM10
• Norma dobowa (PL): 50 µg/m³
• Zalecenie WHO: 45 µg/m³
Dopuszczalne stężenie PM2.5
• Norma roczna (PL): 20 µg/m³
• Zalecenie WHO (dobowe): 15 µg/m³
Wizualizacja zagrożenia PM2.5
Poziom powyżej 110 µg/m³ dla PM2.5 stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia osób starszych, dzieci i osób z chorobami serca.